نکات کلیدی
بیماری اماس (MS) یا «مالتیپل اسکلروزیس» یک بیماری مزمن خودایمنی است که سیستم عصبی مرکزی، یعنی مغز، نخاع و عصب بینایی را درگیر میکند. در دنیا حدود ۲.۸ میلیون نفر به اماس مبتلا هستند و ایران از نظر شیوع این بیماری جزو کشورهای با شیوع بالا در خاورمیانه است. اماس معمولا در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی شروع میشود و در زنان ۲ تا ۳ برابر مردان شایعتر است.
علائم و سیر بیماری MS در افراد مختلف بسیار متفاوت است. برخی افراد سالها فقط علائم خفیفی مثل تاری دید یا بیحسی دارند و برخی دیگر به مرور دچار مشکلات راه رفتن و ناتوانی میشوند. خبر خوب این است که امروزه داروهای موثر زیادی وجود دارد که اگر زود شروع شوند، حملات بیماری و پیشرفت ناتوانی را بهطور قابل توجهی کاهش میدهند. در این مقاله از دکتر چک بر اساس آخرین معیارهای تشخیصی و درمانی، علت، انواع، علائم، تشخیص و درمان اماس را توضیح میدهیم.
بیماری اماس چیست؟
رشتههای عصبی در مغز و نخاع با یک لایه چربی محافظ به نام میلین پوشیده شدهاند. میلین مثل روکش سیم برق عمل میکند و باعث میشود پیامهای عصبی سریع و دقیق منتقل شوند.
در اماس، سیستم ایمنی به اشتباه به میلین و سلولهای سازنده آن حمله میکند. این حمله باعث التهاب و از بین رفتن میلین در نقاط مختلف مغز و نخاع میشود. در این نقاط، به مرور بافت سفت و جوشگاهی ایجاد میشود که به آن «پلاک» یا «ضایعه» میگویند؛ نام «مالتیپل اسکلروزیس» هم به معنای «سفت شدگیهای متعدد» است. وقتی میلین آسیب ببیند، پیامهای عصبی کند یا قطع میشوند و علائم بیماری ظاهر میشود. اگر آسیب ادامه پیدا کند، خود رشتههای عصبی هم آسیب میبینند و ممکن است ناتوانی دائمی ایجاد شود.
ضایعات اماس بیشتر در این نواحی ایجاد میشوند:
- اطراف بطنهای مغز (ماده سفید مغز)؛
- قشر مغز و نواحی مجاور آن؛
- ساقه مغز و مخچه (بخش مسئول تعادل و هماهنگی حرکات)؛
- نخاع؛
- عصب بینایی.
انواع اماس
- سندرم ایزوله بالینی (CIS): اولین حمله علائم عصبی ناشی از التهاب و آسیب میلین که حداقل ۲۴ ساعت طول میکشد. همه افرادی که CIS دارند به اماس مبتلا نمیشوند، اما اگر در MRI ضایعات شبیه اماس دیده شود، احتمال آن بیشتر است؛
- اماس عودکننده-بهبودیابنده (RRMS): شایعترین نوع اماس که حدود ۸۵ درصد بیماران در زمان تشخیص به آن مبتلا هستند. در این نوع، حملات یا «عودهای» مشخصی رخ میدهد که طی روزها تا هفتهها ایجاد میشوند و بعد بهطور کامل یا نسبی بهبود پیدا میکنند. بین حملات، بیماری معمولا پیشرفت نمیکند؛
- اماس پیشرونده ثانویه (SPMS): در بخشی از بیماران مبتلا به نوع عودکننده، پس از چند سال بیماری بهتدریج و پیوسته پیشرفت میکند، با یا بدون حملات؛
- اماس پیشرونده اولیه (PPMS): حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بیماران از ابتدا به این نوع مبتلا هستند. در این نوع، علائم از همان ابتدا بهتدریج بدتر میشوند و حمله و بهبودی مشخصی وجود ندارد، هرچند ممکن است دورههایی از ثبات هم دیده شود.
همچنین گاهی ضایعات شبیه اماس بهطور اتفاقی در MRI افرادی دیده میشود که هیچ علامتی ندارند؛ به این حالت «سندرم ایزوله رادیولوژیک» (RIS) میگویند.
علائم بیماری اماس
علائم اماس به محل ضایعات در مغز و نخاع بستگی دارد و در هر فرد متفاوت است. شایعترین علائم اینها هستند:
- مشکلات بینایی: التهاب عصب بینایی (نوریت اپتیک) یکی از علائم اولیه شایع است. معمولا یک چشم درگیر میشود و با تاری یا کاهش دید، کمرنگ دیدن رنگها و درد هنگام حرکت چشم همراه است. دوبینی هم ممکن است رخ دهد؛
- بیحسی و سوزنسوزن شدن: در صورت، تنه، دستها یا پاها، اغلب در یک طرف بدن، از علائم اولیه شایع است؛
- خستگی شدید: یکی از شایعترین و ناتوانکنندهترین علائم اماس است که با خستگی معمولی فرق دارد و ممکن است انجام کارهای روزانه را دشوار کند؛
- ضعف عضلانی: بهخصوص در پاها؛
- سفتی و اسپاسم عضلات (اسپاستیسیته): سفتی و گرفتگیهای دردناک عضلات، بهخصوص در پاها؛
- مشکلات تعادل و راه رفتن: سرگیجه، عدم تعادل و ناهماهنگی حرکات؛
- لرزش: بهخصوص هنگام انجام حرکات هدفمند؛
- نشانه لرمیت: احساس شوک الکتریکی که با خم کردن گردن به جلو، از پشت به سمت دستها و پاها میرود. این علامت در بخشی از بیماران دیده میشود، نه همه آنها؛
- مشکلات مثانه: فوریت ادرار، تکرر ادرار، بیاختیاری یا تخلیه ناکامل مثانه؛
- مشکلات روده: یبوست شایع است و گاهی بیاختیاری مدفوع هم رخ میدهد؛
- مشکلات جنسی: کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ در مردان و کاهش حس و خشکی واژن در زنان؛
- مشکلات حافظه و تفکر: کاهش سرعت پردازش اطلاعات، مشکل در تمرکز، برنامهریزی و انجام همزمان چند کار؛
- افسردگی و تغییرات خلقی: افسردگی در اماس شایع است و هم به دلیل آسیب مغزی و هم به دلیل فشار روانی بیماری ایجاد میشود؛
- درد: شامل درد عصبی (مثل سوزش یا درد صورت در نورالژی عصب سهقلو) و درد ناشی از سفتی عضلات و مشکلات راه رفتن.
علائم کمتر شایع: اختلال گفتار (کشیده یا نامفهوم صحبت کردن)، مشکل بلع، خارش، سردرد، کاهش شنوایی، مشکلات تنفسی و تشنج (که فقط در درصد کمی از بیماران رخ میدهد).
حساسیت به گرما: در بسیاری از بیماران، گرما (هوای گرم، حمام داغ، تب یا ورزش سنگین) علائم را بهطور موقت بدتر میکند. این حالت که «پدیده اوتوف» نام دارد، به معنای حمله جدید یا آسیب جدید نیست و با خنک شدن بدن برطرف میشود.
سیر بیماری در افراد مختلف بسیار متفاوت است. برخی افراد سالها فقط علائم خفیفی دارند و برخی دیگر زودتر دچار ناتوانی میشوند. عفونتها، بهخصوص عفونت ادراری، و کمتحرکی میتوانند علائم را بدتر کنند.

علت و عوامل خطر اماس
علت دقیق اماس هنوز مشخص نیست، اما به نظر میرسد ترکیبی از زمینه ژنتیکی و عوامل محیطی باعث آن میشود. مهمترین عوامل خطر شناختهشده اینها هستند:
- ویروس اپشتین-بار (EBV): این ویروس که عامل بیماری «مونونوکلئوز عفونی» است و بیشتر مردم در طول زندگی به آن آلوده میشوند، مهمترین عامل محیطی شناختهشده اماس است. یک مطالعه بزرگ روی بیش از ۱۰ میلیون نظامی آمریکایی که در سال ۲۰۲۲ در مجله Science منتشر شد، نشان داد که ابتلا به این ویروس خطر اماس را ۳۲ برابر افزایش میدهد. البته فقط درصد بسیار کمی از افرادی که این ویروس را دارند به اماس مبتلا میشوند؛
- کمبود ویتامین D و نور آفتاب کم: اماس در مناطق دورتر از خط استوا شایعتر است و سطح پایین ویتامین D با خطر بیشتر اماس همراه است؛
- سیگار: هم خطر ابتلا را بیشتر میکند و هم با پیشرفت سریعتر بیماری و کوچک شدن بیشتر مغز همراه است؛
- چاقی در کودکی و نوجوانی؛
- سن: بیشتر در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی شروع میشود؛
- جنسیت: زنان ۲ تا ۳ برابر بیشتر از مردان مبتلا میشوند؛
- ژنتیک و سابقه خانوادگی: اماس بیماری ارثی به معنای معمول نیست، اما داشتن پدر، مادر یا خواهر و برادر مبتلا خطر را کمی بالا میبرد.
نکته: کمبود ویتامین B12 علت اماس نیست، اما میتواند علائمی شبیه اماس ایجاد کند و به همین دلیل در بررسی بیماران اندازهگیری میشود.
تشخیص اماس
هیچ آزمایش واحدی برای تشخیص اماس وجود ندارد. متخصص مغز و اعصاب بر اساس شرح حال، معاینه عصبی و آزمایشها، و با استفاده از «معیارهای مکدونالد»، تشخیص را قطعی میکند. اساس تشخیص این است که آسیب در چند نقطه از سیستم عصبی مرکزی (انتشار در مکان) و در زمانهای مختلف (انتشار در زمان) نشان داده شود و بیماریهای مشابه رد شوند.
معیارهای جدید مکدونالد ۲۰۲۴: نسخه جدید این معیارها که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، تشخیص زودتر و دقیقتر اماس را ممکن میکند. در این نسخه، عصب بینایی بهعنوان پنجمین ناحیه سیستم عصبی مرکزی برای تشخیص اضافه شده و نشانگرهای جدیدی مثل «علامت ورید مرکزی» در MRI و «زنجیرههای سبک آزاد کاپا» در مایع نخاع وارد معیارها شدهاند.
آزمایشهای تشخیصی:
- MRI مغز و نخاع: مهمترین آزمایش برای دیدن ضایعات اماس. تزریق ماده حاجب (گادولینیوم) نشان میدهد کدام ضایعات فعال و جدید هستند؛
- آزمایش مایع نخاع (پونکسیون کمری): برای بررسی «باندهای الیگوکلونال» یا زنجیرههای سبک آزاد کاپا که نشانه التهاب در سیستم عصبی مرکزی هستند؛
- پتانسیلهای برانگیخته: بهخصوص پتانسیل برانگیخته بینایی (VEP) که سرعت انتقال پیام در مسیر بینایی را اندازه میگیرد؛
- توموگرافی انسجام نوری (OCT): برای بررسی آسیب لایههای عصبی شبکیه؛
- آزمایش خون: برای رد بیماریهایی که علائم مشابه دارند، مثل کمبود ویتامین B12، بیماریهای تیروئید، لوپوس و بیماری «نوترومیلیت اپتیکا» (NMOSD).
بعد از تشخیص، بیمار باید بهطور منظم معاینه شود و MRIهای دورهای انجام دهد تا فعالیت بیماری و اثر درمان بررسی شود.

درمان اماس
اماس هنوز درمان قطعی ندارد، اما درمانهای امروزی تحول بزرگی ایجاد کردهاند. درمان اماس سه بخش اصلی دارد:
- داروهای تعدیلکننده بیماری برای کاهش حملات و کند کردن پیشرفت ناتوانی؛
- درمان حملات حاد؛
- کنترل علائم و توانبخشی.
داروهای تعدیلکننده بیماری (DMT)
این داروها با تغییر عملکرد سیستم ایمنی، تعداد حملات و ضایعات جدید را کم میکنند و پیشرفت ناتوانی را کند میکنند. این داروها علائم موجود را درمان نمیکنند، بلکه از آسیبهای جدید پیشگیری میکنند. به همین دلیل توصیه میشود درمان هر چه زودتر بعد از تشخیص شروع شود.
داروهای تزریقی (زیرجلدی یا عضلانی):
- اینترفرون بتا-۱a (آونکس، ربیف)؛
- اینترفرون بتا-۱b (بتاسرون، اکستاویا)؛
- پگاینترفرون بتا-۱a (پلگریدی)؛
- گلاتیرامر استات (کوپاکسون)؛
- اوفاتوموماب (کسیمپتا): تزریق زیرجلدی ماهانه.
داروهای خوراکی:
- تریفلونوماید (اوباجیو)؛
- دیمتیل فومارات (تکفیدرا) و دیروکسیمل فومارات؛
- فینگولیمود (ژیلنیا)، سیپونیمود (مایزنت)، اوزانیمود و پونسیمود؛
- کلادریبین (ماونکلاد).
داروهای تزریقی وریدی (انفوزیون):
- اوکرلیزوماب (اوکروس): تنها داروی تاییدشده برای اماس پیشرونده اولیه، که هر ۶ ماه تزریق میشود؛
- اوبلیتوکسیماب (بریوموی)؛
- ناتالیزوماب (تیسابری)؛
- آلمتوزوماب (لمترادا).
داروی میتوکسانترون که در گذشته استفاده میشد، به دلیل عوارض جدی قلبی و خطر سرطان خون، امروزه بهندرت تجویز میشود.
در ایران: بسیاری از این داروها بهصورت تولید داخلی در دسترس هستند و طبق اعلام انجمن اماس ایران، اکثر بیماران از داروهای ایرانی استفاده میکنند. داروی ریتوکسیماب (که شبیه اوکرلیزوماب عمل میکند) هم در ایران و بسیاری از کشورها بهطور گسترده برای اماس استفاده میشود.
داروهای جدید در راه: دسته جدیدی از داروهای خوراکی به نام «مهارکنندههای BTK» در حال بررسی هستند که هدف آنها مهار التهاب پنهان و مزمن داخل مغز است. یکی از این داروها به نام تولبروتینیب برای اماس پیشرونده ثانویه بدون حمله بررسی شده است، اما سازمان غذا و داروی آمریکا هنوز آن را تایید نکرده و اطلاعات بیشتری درخواست کرده است.
انتخاب دارو به نوع و شدت بیماری، سن، برنامه بارداری، بیماریهای دیگر و عوارض احتمالی بستگی دارد. برخی از این داروها خطر عفونت را بالا میبرند یا به کبد آسیب میزنند و نیاز به آزمایشهای منظم دارند. اگر در حین درمان حملات جدید داشتید یا علائمتان بدتر شد، به پزشک اطلاع دهید.
درمان حملات حاد اماس
- کورتون با دوز بالا: مثل متیلپردنیزولون وریدی یا خوراکی برای ۳ تا ۵ روز. کورتون بهبود حمله را سریعتر میکند اما سیر طولانیمدت بیماری را تغییر نمیدهد و به همین دلیل فقط در حملات استفاده میشود؛
- تعویض پلاسما (پلاسمافرز): در حملات شدیدی که به کورتون پاسخ نمیدهند، پلاسمای خون بیمار که حاوی آنتیبادیهای مضر است جدا و جایگزین میشود.
کنترل علائم
- خستگی: مدیریت انرژی، استراحتهای کوتاه، ورزش منظم، درمان افسردگی و اختلالات خواب و در برخی موارد دارو؛
- سفتی و اسپاسم عضلات: فیزیوتراپی، حرکات کششی و داروهایی مثل باکلوفن و تیزانیدین؛
- مشکلات راه رفتن: فیزیوتراپی، وسایل کمکی مثل عصا و داروی دالفامپریدین (آمپیرا) که سرعت راه رفتن را در برخی بیماران بهتر میکند؛
- لرزش: وسایل کمکی و وزنههای سبک روی مچ دست، کاردرمانی و برخی داروها؛
- درد عصبی: داروهایی مثل گاباپنتین، پرگابالین، دولوکستین و کاربامازپین (برای نورالژی عصب سهقلو)؛
- مشکلات مثانه و روده: داروها، تمرینات کف لگن، رژیم پرفیبر و مایعات کافی؛
- افسردگی: رواندرمانی و داروهای ضدافسردگی مثل داروهای SSRI؛
- مشکلات حافظه و تفکر: توانبخشی شناختی. داروهای آلزایمر مثل دونپزیل در مطالعات اثر ثابتشدهای در اماس نشان ندادهاند.

توانبخشی
توانبخشی بخش مهمی از درمان اماس است و به بیماران کمک میکند تا تواناییها و استقلال خود را حفظ کنند:
- فیزیوتراپی: برای تقویت عضلات، بهبود تعادل و راه رفتن و کاهش سفتی عضلات؛
- کاردرمانی: برای حفظ توانایی انجام کارهای روزانه در خانه و محل کار و مدیریت خستگی؛
- گفتاردرمانی: برای مشکلات گفتار و بلع؛
- توانبخشی شناختی: برای تقویت حافظه، تمرکز و مهارتهای حل مسئله؛
- توانبخشی حرفهای: برای کمک به حفظ شغل یا یافتن شغل مناسب.
پیوند سلولهای بنیادی خونساز (aHSCT)
در این روش، سیستم ایمنی بیمار با شیمیدرمانی قوی از بین میرود و سپس با سلولهای بنیادی خونساز خود بیمار بازسازی میشود. این روش در برخی بیماران جوان با اماس عودکننده بسیار فعال که به داروهای قوی پاسخ ندادهاند، نتایج خوبی داشته است، اما خطرات جدی دارد و فقط در مراکز تخصصی و برای بیماران منتخب انجام میشود. درمانهایی که هدفشان ترمیم میلین آسیبدیده است، هنوز در مرحله تحقیقات هستند.
سبک زندگی و درمانهای تکمیلی
- ورزش منظم: ورزش هوازی، تمرینات قدرتی، یوگا و ورزش در آب، خستگی را کاهش میدهند و قدرت، تعادل، خلق و کیفیت زندگی را بهتر میکنند. در هوای گرم، ورزش را در ساعات خنک یا در محیط خنک انجام دهید؛
- ترک سیگار: سیگار پیشرفت بیماری را سریعتر میکند؛
- ویتامین D: از پزشک بخواهید سطح ویتامین D را اندازه بگیرد و در صورت کمبود، با نظر پزشک مکمل مصرف کنید. مصرف دوزهای بسیار بالای ویتامین D بدون نظر پزشک خطرناک است؛
- رژیم غذایی سالم: سرشار از سبزیجات، میوهها، غلات کامل، ماهی و چربیهای سالم. رژیم غذایی خاصی که اماس را درمان کند وجود ندارد؛
- کنترل وزن، فشار خون، قند و چربی خون: بیماریهای همراه با پیشرفت سریعتر اماس مرتبط هستند؛
- مدیریت استرس و خواب کافی؛
- ماساژ، گرما یا سرمای موضعی و طب سوزنی: ممکن است در کاهش درد و سفتی عضلات به برخی بیماران کمک کنند، اما سیر بیماری را تغییر نمیدهند.
قبل از مصرف هر مکمل یا داروی گیاهی، با پزشک مشورت کنید، چون برخی از آنها با داروهای اماس تداخل دارند یا سیستم ایمنی را تحریک میکنند.
اماس و بارداری
اماس باعث ناباروری نمیشود و بیشتر زنان مبتلا میتوانند بارداری سالمی داشته باشند. حملات اماس در دوران بارداری معمولا کمتر میشوند و در ماههای اول بعد از زایمان ممکن است بیشتر شوند. برخی داروهای اماس در بارداری ممنوع هستند؛ بنابراین برنامه بارداری را از قبل با متخصص مغز و اعصاب در میان بگذارید.
پیشآگهی و آینده بیماری اماس
اماس یک بیماری مزمن و جدی است، اما برخلاف تصور رایج، بیشتر بیماران دچار ناتوانی شدید نمیشوند. سیر بیماری در افراد مختلف بسیار متفاوت است و پیشبینی آن در ابتدا دشوار است. با داروهای جدید و شروع زودهنگام درمان، پیشآگهی بیماران امروز بسیار بهتر از چند دهه گذشته است. امید به زندگی بیماران اماس بهطور میانگین چند سال کمتر از افراد سالم است، اما این فاصله با درمانهای جدید، کنترل بیماریهای همراه و سبک زندگی سالم در حال کاهش است.
محققان در حال بررسی واکسنهای ضد ویروس اپشتین-بار برای پیشگیری از اماس، داروهای ترمیمکننده میلین و داروهایی برای کند کردن اماس پیشرونده هستند.
جمعبندی
اماس یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به میلین اعصاب مغز، نخاع و عصب بینایی حمله میکند. تاری دید یک چشم، بیحسی، خستگی شدید، ضعف و مشکلات تعادل از علائم شایع آن هستند. تشخیص با معاینه عصبی، MRI و آزمایش مایع نخاع و بر اساس معیارهای مکدونالد انجام میشود. داروهای تعدیلکننده بیماری، بهخصوص اگر زود شروع شوند، حملات و پیشرفت ناتوانی را بهطور قابل توجهی کاهش میدهند. ورزش منظم، ترک سیگار و توانبخشی هم نقش مهمی در حفظ کیفیت زندگی بیماران دارند.
این مطلب توسط دکتر یعقوب خوش سیرت مطالعه، ویرایش و تایید شده است. اگر سوالی داشتید با ایمیل دکتر در ارتباط باشید.
منابع:
- Medical News Today – Multiple sclerosis
- Practical Neurology – 2024 McDonald Criteria Revisions
- NIH – Study suggests Epstein-Barr virus may cause multiple sclerosis
- National Multiple Sclerosis Society
مطالب این مقاله جایگزین مشاوره پزشکی نیست. برای تشخیص و درمان اماس، با متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید.






سلام وعرض ادب من ۳۸ ساله هستم وپسرم ۱۱ ساله است که تغریبا اکثر شبها پسرم پاهاش درد میکنه و اصرار داره که ماساژبدم تا خوابش ببره ومن اینو به حساب رشدش میذاشتم و زیاد حساس نبودم ولی الان چند ماهیه که گاهی میگه ساق پاهم بی حس میشه وتا ۲ الی ۳ ساعت این حالتو داره وگاهی هم دستش از بازو تا نوک انگشتان بی حس میشه واین موصوع خیلی نگرانم کرده و میترسم ببرمش دکتر و خبرای بدی بشنوم خیلی نگرانم ممنون میشم اگه راهنماییم کنید که مشکلش چیه و به کدام دکتر باید مراجعه کنم
سلام وقتتون بخیر
نخیر ترس برای چه
حتما برای معاینه و آزمایشات به پزشک مراجعه کنید.
سلام.مادرم ۵۰سالشه.میگه یه طرف بدنم از سر تا پا درد.مورمور.گزگز.سوزش داره.و بعضی وقتا هم سمت دیگه.احتمال m.sهست؟
باید برای بررسی توسط پزشک معاینه شوند.
از علائم این بیماری میتونید در همین مقاله آگاه باشید
سلام خیلی خوب بود ممنون از مطالبتون ….7 سالی هست که ام اس دارم سن زیادی هم ندارم و دو بار بهم حمله دست داده یکبار پاهام گز گز شد یکبارم هم چشام تار شد ک یکبارش تو بیمارستان بستری شدم و سری دوم پردنیزولون تجویز شد ولی داروی خیلی بدی بود تموم استخونهام درد گرفت بخاطر همین اومدم کپسول بره موم زنبور عسل را بخاط خاصیت ضد التهاب فوق العاده قویش استفاده کردم واقعا تاری چشمم رفت بعد اومدم در کنار اون محصولات از پودر ژل رویال هم استفاده کردم چون خیلی تحقیق کردم در ارتباط باهاش ک قدرت باسازی میلین را داراست از زمانی ک استفاده میکنم حتی یگ حمله هم نداشتم
سلام و عرض ادب من بیمار MSهستم الان قادر به نوشتن با دستم نمی باشم ادرارم هم فقط با قرص قابل کنترل هست.
سلام.وقتتون بخیر ما یه دختر21 ساله مبتلا ب ام اس داریم که 1 ساله متوجه این بیماری شدیم.هفته ای یکبار امپول میزنه(سینووکس_اینترفرون بتا) که دیگه علایمی ظاهر نشده چنتا سوال داشتم
1 تا چه زمانی باید دارو ها مصرف بشه و عوارض هر دارو چیه؟
2 مشکلات خاصی در اینده برای همسر یا فرزند اون به وجود نمی اید؟نکته خاصی برای دوران بارداری یا شیردهی وجود نداره؟
3 یعنی چی که اگه دارو به بدن انسان نرسه باعث عفونت میشه؟
4 در حال حاضر بهترین دارو تزریقی و مواد خوراکی که عوارض و ضرر کمتری دارن چیه؟
5 چه ورزش هایی مفید چه چه ورزش و فعالیت و بازی مضرره براشون؟
سلام
با توجه به تخصصی بودن کامل موضوع ام اس که حتی باعث شده بعضی از متخصصین نورولوژی کاملا روی بیماران ام اس کار کنن و سایر متخصصین نورولوژی بیماران را به این افراد که تخصص و مطالعه بالینی بیشتری روی این زمینه دارند، ارجاع میدهند
داروهایی که استفاده میشود کاملا اختصاصی بوده و تنها متخصص نورولوژی با توجه به شرایط بالینی بیمار و نوع روند بهبودی یا عود بیماری دوز آن را کم یا زیاد میکند یا داروهای جدید اضافه میکند،بنابراین اینکه تا چه زمانی باید استفادهکند و چه عوارضی برای بیمار میتواند برجای بگذارد، تخصصی میباشد
برای همسر مشکل خاصی ایجاد نمیکند، با توجه به اینکه زمینه ژنتیکی برای بیمار وجود دارد، احتمال اینکه بعدا فرزند نیز مبتلا به ام اس شود وجود دارد
اکثر داروها منجر به ضعف سیستم ایمنی میشوند و خود این میتواند ریسک عفونت را در بیماران افزایش دهد،
ورزشهای هوازی مانند پیاده روی بهترین ورزشی میتوانند باشند که به بیماران توصیه میشود.