آیا پاهایتان بیدلیل سرد میشوند و فکر میکنید ممکن است باردار باشید؟ یا در دوران بارداری هستید و با وجود اینکه بقیه از گرما شکایت دارند، شما مدام دنبال جوراب و پتو میگردید؟ سرد شدن پا در بارداری سؤالی است که خیلی از خانمها میپرسند.
در این مقاله از دکتر چک بر اساس منابع معتبر پزشکی توضیح میدهیم که آیا سرد شدن پا واقعا نشانه بارداری است، چه عواملی در دوران بارداری باعث سردی پا میشوند، چه زمانی باید نگران شد و چطور میتوان پاها را گرم نگه داشت. اگر باردار نیستید و پاهایتان سرد میشود، مقاله علت سرد شدن پاها را هم بخوانید.
آیا سرد شدن پا نشانه بارداری است؟
پاسخ کوتاه: سرد شدن پا جزو علائم اصلی و شناختهشده بارداری نیست. در واقع، هورمون پروژسترون که در اوایل بارداری بالا میرود، دمای پایه بدن را کمی افزایش میدهد و بیشتر خانمهای باردار احساس گرما میکنند، نه سرما.
با این حال، بعضی خانمها در سه ماهه اول بارداری احساس سرما، بهخصوص در دستها و پاها، را گزارش میکنند. تغییرات هورمونی، جابهجایی جریان خون، تهوع و کمخوری و خستگی میتوانند در این احساس نقش داشته باشند. اما چون سرد شدن پا علتهای زیادی دارد، بهتنهایی نمیتواند نشانه قابل اعتمادی برای بارداری باشد.
اگر به بارداری مشکوک هستید، به جای تکیه بر این علامت، به نشانههای اصلی مثل تأخیر پریود، حساسیت سینه، خستگی و تهوع توجه کنید و تست بارداری بدهید. برای آشنایی کامل با این نشانهها، مقاله علائم بارداری را بخوانید.
چرا در دوران بارداری پاها سرد میشوند؟
۱. تغییرات هورمونی و جریان خون
در اوایل بارداری، هورمونها روی مرکز تنظیم دمای بدن در مغز اثر میگذارند. همزمان، رگها گشاد میشوند و بدن جریان خون بیشتری را به سمت رحم و اندامهای مرکزی میفرستد. در نتیجه ممکن است دستها و پاها، که در انتهای مسیر گردش خون هستند، سردتر از قبل احساس شوند.
۲. کمخونی فقر آهن
کمخونی یکی از مهمترین علتهای سرد شدن دست و پا در بارداری است. در بارداری حجم خون بالا میرود و بدن برای ساخت گلبولهای قرمز و رشد جنین به آهن بیشتری نیاز دارد. اگر آهن کافی دریافت نشود، کمخونی ایجاد میشود. طبق برآوردهای جهانی، حدود ۳۶ تا ۳۷ درصد زنان باردار در دنیا به کمخونی مبتلا هستند.
علاوه بر سردی دست و پا، کمخونی با خستگی شدید، رنگپریدگی، سرگیجه، تپش قلب و تنگی نفس همراه است. آزمایش خون در مراقبتهای بارداری این مشکل را مشخص میکند و درمان آن معمولا با مکمل آهن و اصلاح رژیم غذایی است.
۳. کمکاری تیروئید
هورمونهای تیروئید برای رشد مغز و سیستم عصبی جنین ضروری هستند. کمکاری تیروئید در بارداری با علائمی مثل تحمل نکردن سرما، خستگی، یبوست، خشکی پوست و افزایش وزن همراه است. کمکاری خفیف (تحت بالینی) در حدود ۲ تا ۳ درصد و نوع آشکار آن در حدود ۰.۳ تا ۰.۵ درصد زنان باردار دیده میشود.
مشکل اینجاست که بسیاری از این علائم شبیه علائم طبیعی بارداری هستند و ممکن است نادیده گرفته شوند. اگر احساس سرمای شدید همراه با این علائم دارید، درباره آزمایش تیروئید (TSH) با پزشک صحبت کنید. کمکاری تیروئید با داروی جایگزین هورمون بهخوبی کنترل میشود.
۴. افت فشار خون
در سه ماهه اول و دوم بارداری، فشار خون بهطور طبیعی کمی پایین میآید، چون رگها تحت تأثیر هورمونها گشاد میشوند. فشار پایین میتواند باعث سردی دست و پا، سرگیجه، تاری دید و ضعف، بهخصوص هنگام بلند شدن سریع، شود. اگر غش کردید یا سرگیجه شدید و مکرر دارید، به پزشک اطلاع دهید.
۵. تهوع، کمخوری و خستگی
تهوع و استفراغ سه ماهه اول باعث میشود بعضی خانمها غذای کافی نخورند. بدن برای تولید گرما به انرژی نیاز دارد و کمخوری، کمآبی و خستگی میتوانند احساس سرما را بیشتر کنند.
۶. استرس، اضطراب و کمخوابی
اضطراب باعث فعال شدن سیستم عصبی «جنگ یا گریز» میشود که رگهای پوست را تنگ کرده و خون را به سمت اندامهای حیاتی میبرد؛ نتیجه آن دست و پای سرد است. بیخوابی ناشی از تکرر ادرار، سوزش سر دل و کمردرد هم توانایی بدن در تنظیم دما را کم میکند.
۷. علتهای دیگر
نشستن یا ایستادن طولانی، کمتحرکی، سندرم رینود (سفید و کبود شدن انگشتان در سرما)، دیابت و مشکلات گردش خون هم میتوانند باعث سردی پا شوند. این موارد را باید پزشک بررسی کند.
علائم کمتر شناختهشده بارداری
به جز علائم اصلی، بارداری گاهی با نشانههایی همراه است که کمتر دربارهشان صحبت میشود:
ویار چیزهای عجیب (پیکا)
بعضی خانمهای باردار به خوردن موادی که ارزش غذایی ندارند، مثل خاک، گچ، یخ یا نشاسته، تمایل پیدا میکنند. این حالت «پیکا» نام دارد و اغلب با کمبود آهن مرتبط است. خوردن این مواد میتواند خطرناک باشد؛ اگر چنین تمایلی دارید، با پزشک صحبت کنید تا کمبودهای احتمالی بررسی و درمان شوند.
ترشح از سینهها
بدن از ماههای میانی بارداری شروع به تولید آغوز (اولین شیر) میکند و بعضی خانمها متوجه ترشح زرد رنگ و غلیظ از نوک سینه میشوند. این طبیعی است و همه آن را تجربه نمیکنند. اما ترشح خونی یا ترشح از یک سینه همراه با توده باید بررسی شود.
خونریزی لثه
افزایش جریان خون و تغییرات هورمونی باعث میشود لثهها متورم و حساس شوند و هنگام مسواک زدن راحتتر خونریزی کنند (التهاب لثه بارداری). مسواک نرم، نخ دندان و مراجعه به دندانپزشک در دوران بارداری بیخطر و توصیهشده است.
نوسانات خلقی
تغییرات هورمونی و نگرانیهای مربوط به آینده میتواند باعث گریه، زودرنجی یا شادی ناگهانی شود. صحبت با همسر و نزدیکان کمک میکند. اگر غم یا اضطراب بیش از دو هفته طول کشید، حتما با پزشک در میان بگذارید.
چه زمانی سرد شدن پا در بارداری نگرانکننده است؟
احساس سرمای گاهبهگاه معمولا مشکلی ندارد. اما در این موارد به پزشک مراجعه کنید:
- سردی پا همراه با خستگی شدید، رنگپریدگی، تپش قلب یا تنگی نفس (احتمال کمخونی)؛
- سرگیجه شدید، سیاهی رفتن چشم یا غش؛
- احساس سرمای دائمی همراه با یبوست، خشکی پوست و خستگی (احتمال کمکاری تیروئید)؛
- بیحسی، گزگز یا تغییر رنگ انگشتان پا به سفید یا کبود؛
- لرز همراه با تب؛
- درد، تورم و قرمزی ساق یک پا، که میتواند نشانه لخته خون در سیاهرگ (ترومبوز) باشد و نیاز به مراجعه فوری دارد.
راهکارهای گرم نگه داشتن پاها در بارداری
- جوراب نخی یا پشمی و دمپایی گرم بپوشید؛
- پاها را در آب ولرم (نه داغ) بگذارید و بعد خوب خشک کنید؛
- هر چند ساعت یک بار راه بروید و مچ پاها را بچرخانید تا گردش خون بهتر شود؛
- از نشستن طولانی و روی هم انداختن پاها خودداری کنید؛
- وعدههای کوچک و مکرر بخورید تا بدن انرژی کافی برای تولید گرما داشته باشد؛
- غذاهای غنی از آهن مثل گوشت قرمز کمچرب، مرغ، ماهی، عدس، لوبیا و سبزیهای برگ سبز بخورید و مکمل آهن تجویزشده را مرتب مصرف کنید؛
- آب و مایعات کافی بنوشید؛
- از حمام خیلی داغ، سونا و جکوزی، بهخصوص در سه ماهه اول، دوری کنید، چون بالا رفتن زیاد دمای بدن برای جنین مضر است.
سوالات متداول
آیا سرد شدن پا نشانه سقط جنین است؟
شواهد علمی نشان نمیدهد که سرد شدن پا بهتنهایی نشانه سقط باشد. علائم هشدار سقط شامل خونریزی واژینال، دلدرد و گرفتگی شدید زیر شکم و خروج بافت از واژن است. اگر این علائم را دارید، فورا به پزشک مراجعه کنید.
آیا احساس سرما در هفته اول بارداری طبیعی است؟
در هفتههای اول، تغییرات هورمونی ممکن است احساس دما را تغییر دهد و بعضی خانمها احساس سرما یا لرز خفیف دارند. اما این علامت اختصاصی بارداری نیست و فقط تست بارداری میتواند بارداری را تأیید کند.
آیا گرم شدن بدن نشانه بارداری است؟
بالا رفتن خفیف دمای پایه بدن بعد از تخمکگذاری، اگر بیش از دو هفته ادامه پیدا کند، میتواند یکی از نشانههای بارداری باشد. اما تب واقعی (دمای ۳۸ درجه یا بیشتر) نشانه بارداری نیست و باید بررسی شود.
جمعبندی
سرد شدن پا جزو علائم اصلی بارداری نیست و بیشتر خانمهای باردار به دلیل افزایش پروژسترون احساس گرما میکنند. با این حال، تغییرات هورمونی و گردش خون، کمخونی فقر آهن، کمکاری تیروئید، افت فشار خون، تهوع و استرس میتوانند در دوران بارداری باعث سردی دست و پا شوند. اگر سردی پا با خستگی شدید، رنگپریدگی، سرگیجه یا علائم دیگر همراه است، با پزشک مشورت کنید تا با یک آزمایش ساده علت آن مشخص شود.
منابع:
- Mayo Clinic – Symptoms of pregnancy: What happens first
- Johns Hopkins Medicine – Hypothyroidism and Pregnancy
- InfantRisk Center – Hypothyroidism and Pregnancy
- WHO – Prevalence of anaemia in pregnant women
- Merck Manual – Physical changes during pregnancy
مطالب این مقاله جایگزین مشاوره پزشکی نیست. برای بررسی هر علامت غیرعادی در دوران بارداری با پزشک یا ماما مشورت کنید.





