رادیوتراپی یکی از روش های اصلی درمان سرطان بوده که با استفاده از پرتوهای پرانرژی، سلول های سرطانی را هدف قرار می دهد و رشد آنها را متوقف می کند یا باعث کوچک شدن تومور می شود. این روش برای بسیاری از سرطان ها کاربرد دارد، اما شیوه استفاده از آن برای همه بیماران یکسان نیست. رادیوتراپی برای چه سرطان هایی انجام می شود و آیا همیشه به عنوان درمان اصلی مورد استفاده قرار می گیرد؟ در ادامه درباره نحوه عملکرد رادیوتراپی، سرطان هایی که با این روش درمان می شوند، زمان انجام، تعداد جلسات، هزینه و انتخاب پزشک مناسب توضیح داده می شود.
رادیوتراپی چیست و چگونه سرطان را درمان می کند؟
رادیوتراپی یا پرتودرمانی روشی است که در آن از پرتوهای پرانرژی برای آسیب رساندن به DNA سلول های سرطانی استفاده می شود. زمانی که آسیب ایجاد شده در سلول سرطانی قابل ترمیم نباشد، سلول توانایی تقسیم و تکثیر خود را از دست می دهد و در نهایت از بین می رود. اثر پرتودرمانی لزوماً بلافاصله پس از یک جلسه ایجاد نمی شود و مرگ سلول های سرطانی می تواند طی روزها و هفته های بعد ادامه پیدا کند.
پرتودرمانی یک درمان موضعی محسوب می شود؛ به این معنا که هدف اصلی آن درمان ناحیه مشخصی از بدن است. به عنوان مثال، در بیماری که تومور در ریه دارد، پرتوها با برنامه ریزی دقیق به محل تومور در قفسه سینه هدایت می شوند.
نوع درمان باید متناسب با شرایط هر بیمار انتخاب شود. بررسی پرونده بیمار توسط متخصص رادیوتراپی و انکولوژی، از جمله پزشکانی مانند دکتر سمیرا خالدی، به تعیین روش مناسب پرتودرمانی، دوز مورد نیاز و تعداد جلسات کمک می کند.
رادیوتراپی برای چه سرطان هایی استفاده می شود؟
کاربرد رادیوتراپی تنها به یک یا چند سرطان محدود نیست و پرتودرمانی سرطان در درمان طیف گسترده ای از تومورها مورد استفاده قرار می گیرد. اینکه این روش درمان اصلی باشد یا به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی ترکیبی انجام شود، به نوع و مرحله سرطان وابسته است.
برخی از مهمترین سرطان هایی که ممکن است در روند درمان آنها از رادیوتراپی استفاده شود عبارت اند از:
سرطان پستان
رادیوتراپی سرطان پستان یکی از کاربردهای شناخته شده پرتودرمانی است. پس از برخی جراحی های حفظ پستان، تابش اشعه ممکن است برای کاهش احتمال باقی ماندن سلول های سرطانی در ناحیه درمان انجام شود. در بعضی بیماران پس از ماستکتومی نیز براساس اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی و سایر ویژگی های بیماری، پرتودرمانی در برنامه درمانی قرار می گیرد.
سرطان پروستات
رادیوتراپی می تواند یکی از گزینه های درمان سرطان پروستات باشد. بسته به مرحله بیماری، شرایط بیمار و ویژگی های تومور، امکان استفاده از پرتودرمانی خارجی یا در برخی بیماران براکی تراپی وجود دارد.
سرطان ریه
در سرطان ریه، رادیوتراپی ممکن است به تنهایی یا همراه با شیمی درمانی انجام شود. همچنین روش های بسیار دقیق مانند پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن یا SBRT در بعضی تومورهای کوچک و محدود ریه قابل استفاده هستند. این روش پرتو را با دقت بالا روی محدوده مشخصی متمرکز می کند.
تومورهای مغزی
درمان برخی تومورهای مغزی می تواند شامل جراحی، رادیوتراپی یا ترکیبی از روش ها باشد. در بعضی ضایعات کوچک و مشخص مغزی نیز از رادیوسرجری استفاده می شود که با وجود نام آن، جراحی باز نیست و نوعی پرتودرمانی بسیار متمرکز به شمار می رود.
سرطان دهانه رحم
پرتودرمانی نقش مهمی در درمان برخی مراحل سرطان دهانه رحم دارد. در این بیماران ممکن است رادیوتراپی خارجی با براکی تراپی و در بعضی موارد با شیمی درمانی ترکیب شود.
سرطان های سر و گردن
در بعضی سرطان های حنجره، حلق، دهان و سایر بخش های سر و گردن، رادیوتراپی می تواند به عنوان درمان اصلی یا پس از جراحی انجام شود. به دلیل نزدیکی تومورها به اندام های حساس، برنامه ریزی دقیق تابش در این ناحیه اهمیت زیادی دارد.
سرطان های دستگاه گوارش
در برخی سرطان های مری، رکتوم و سایر بخش های دستگاه گوارش نیز پرتودرمانی ممکن است در ترکیب با جراحی یا درمان دارویی مورد استفاده قرار گیرد. هدف از پرتودرمانی در این بیماران می تواند کوچک کردن تومور پیش از جراحی یا کاهش احتمال بازگشت بیماری باشد.
سرطان های پیشرفته و متاستاتیک
کاربرد رادیوتراپی همیشه با هدف از بین بردن کامل سرطان نیست. در بیماری های پیشرفته، پرتودرمانی می تواند برای کوچک کردن تومور و کاهش علائمی مانند درد، فشار تومور بر اندام های اطراف یا برخی مشکلات ناشی از متاستاز مورد استفاده قرار گیرد. به این نوع درمان، رادیوتراپی تسکینی گفته می شود.

چه زمانی برای درمان سرطان از رادیوتراپی استفاده می شود؟
زمان انجام رادیوتراپی سرطان برای همه بیماران یکسان نیست. در بعضی افراد پرتودرمانی درمان اصلی بیماری محسوب می شود و در برخی دیگر قبل یا بعد از جراحی انجام می گیرد. همچنین امکان ترکیب آن با شیمی درمانی و دیگر درمان های سرطان وجود دارد.
- رادیوتراپی به عنوان درمان اصلی: در برخی سرطان ها می توان از پرتودرمانی به عنوان یکی از درمان های اصلی استفاده کرد.
- رادیوتراپی قبل از جراحی: گاهی اشعه قبل از عمل برای کوچک کردن تومور و تسهیل جراحی تجویز می شود.
- رادیوتراپی بعد از جراحی: هدف می تواند از بین بردن سلول های سرطانی احتمالی باقی مانده در محدوده درمان باشد.
- رادیوتراپی همراه با شیمی درمانی: در بعضی سرطان ها استفاده همزمان از شیمی درمانی و پرتودرمانی بخشی از پروتکل درمان است.
- رادیوتراپی تسکینی: در سرطان های پیشرفته ممکن است برای کنترل درد یا سایر علائم ناشی از تومور استفاده شود.
به همین دلیل، دو بیمار با یک نوع سرطان لزوماً برنامه پرتودرمانی مشابهی ندارند. حتی دوز و تعداد جلسات با توجه به مرحله بیماری و هدف از درمان متفاوت می باشد. در این مرحله ارزیابی توسط متخصص اهمیت ویژه ای دارد. دکتر سمیرا خالدی متخصص رادیوتراپی و انکولوژی در تهران است و براساس اطلاعات منتشرشده، در زمینه پرتودرمانی و درمان های مرتبط با سرطان فعالیت دارد.
تعداد جلسات رادیوتراپی چقدر است؟
یکی از پرسش های متداول بیماران، تعداد جلسات رادیوتراپی است. نمی توان تعداد مشخصی را برای تمام سرطان ها تعیین کرد؛ زیرا برنامه درمانی براساس نوع سرطان، محل و اندازه تومور، مرحله بیماری، دوز مورد نیاز و هدف درمان تنظیم می شود. در بسیاری از برنامه های رادیوتراپی خارجی، درمان به بخش های کوچک تر یا «فراکشن» تقسیم می شود. این تقسیم دوز به بافت های سالم فرصت می دهد بین جلسات تا حدی ترمیم شوند.
در برخی برنامه های استاندارد، جلسات درمان ممکن است پنج روز در هفته انجام شوند و دوره درمان چند هفته ادامه داشته باشد. در مقابل، تکنیک هایی مانند SBRT یا رادیوسرجری ممکن است برای بیماران منتخب در تعداد بسیار محدودتری از جلسات انجام شوند. عواملی که تعداد جلسات پرتودرمانی را تعیین می کنند عبارت اند از:
- نوع سرطان
- مرحله بیماری
- محل قرارگیری تومور
- اندازه تومور
- نزدیکی ضایعه به اندام های حساس
- دوز کل مورد نیاز
- نوع دستگاه و تکنیک پرتودرمانی
- هدف درمان؛ درمانی یا تسکینی
- سابقه قبلی دریافت اشعه
هزینه رادیوتراپی
هزینه رادیوتراپی نیز مانند تعداد جلسات مقدار ثابتی ندارد. یکی از مهم ترین عوامل مؤثر بر هزینه، نوع تکنیک درمان است. رادیوتراپی سه بعدی، IMRT، IGRT، رادیوسرجری و سایر روش های پیشرفته ممکن است از نظر تجهیزات و شیوه برنامه ریزی با یکدیگر متفاوت باشند. از دیگر عوامل مؤثر بر هزینه پرتودرمانی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تعداد جلسات مورد نیاز
- نوع دستگاه رادیوتراپی
- تکنیک مورد استفاده
- نوع و محل سرطان
- نیاز به تصویربرداری برای طراحی درمان
- پیچیدگی برنامه ریزی دوز
- مرکز درمانی انتخاب شده
- میزان پوشش بیمه
بهترین دکتر رادیوتراپی در تهران
جست وجوی بهترین دکتر رادیوتراپی در تهران برای بیمارانی که به تازگی تشخیص سرطان دریافت کرده اند یا باید پرتودرمانی را آغاز کنند، قابل درک است. با این حال، انتخاب پزشک بهتر است براساس معیارهایی مانند تخصص در رادیوتراپی و انکولوژی، تجربه در درمان نوع سرطان بیمار، دقت در طراحی برنامه درمان و دسترسی به مرکز مجهز انجام شود.
دکتر سمیرا خالدی یکی از متخصصان رادیوتراپی و انکولوژی فعال در تهران است. دکتر خالدی فارغ التحصیل دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بوده و در حوزه رادیوتراپی و انکولوژی فعالیت می کند. همچنین فعالیت ایشان در بخش رادیوتراپی بیمارستان سلامت فردا در تهران ثبت شده است.
برای بیمارانی که به دنبال دکتر رادیوتراپی در تهران هستند، مراجعه به دکتر سمیرا خالدی یکی از گزینه های قابل بررسی برای ارزیابی تخصصی پرونده و تعیین برنامه پرتودرمانی می باشد. در جلسه ارزیابی، نوع سرطان، مرحله بیماری، تصاویر تشخیصی، نتیجه پاتولوژی، درمان های قبلی و وضعیت عمومی بیمار بررسی می شوند تا درباره مناسب بودن پرتودرمانی و تکنیک مورد نیاز تصمیم گیری شود.

نتیجه گیری
رادیوتراپی یکی از روش های مهم درمان سرطان است که در سرطان هایی مانند پستان، پروستات، ریه، دهانه رحم، تومورهای مغزی و بسیاری از سرطان های دیگر کاربرد دارد. پرتودرمانی ممکن است به تنهایی یا همراه با جراحی، شیمی درمانی و سایر روش های درمانی انجام شود. زمان شروع درمان، تعداد جلسات و نوع تکنیک مورد استفاده برای هر بیمار متفاوت است و براساس نوع و مرحله بیماری تعیین می شود. در سرطان های پیشرفته نیز رادیوتراپی برای کنترل علائم و کاهش درد مورد استفاده قرار می گیرد.





