اگر منتظر نتایج آزمایشگاه هستید یا می خواهید معنی آنها را بفهمید، این همه اصطلاحات و اعداد پزشکی ممکن است گیج کننده باشد.
هزاران تست آزمایشگاهی وجود دارد و نتایج آنها می تواند معنای مختلفی داشته باشد. اما چند دستورالعمل کلی برای فهم آن ها کمک کننده است.
پزشک ها چگونه از تست های آزمایشگاهی استفاده می کنند؟
هیچ کس از سوزن زدن در پوست یا ادرار کردن داخل یک لیوان خوشش نمی آید. اما تست های آزمایشگاهی ابزار مهمی هستند و پزشکان از آنها به چند روش مختلف بهره می برند:
- برای بررسی وضعیت کلی بدن، مانند آزمایش کلسترول یا قند خون
- برای پاسخ به یک سوال خاص، مانند “آیا گلودرد دارید؟”
- برای پیگیری یک بیماری مزمن یا مشاهده تاثیر درمان
چه مدت طول می کشد تا نتیجه بگیرید؟
این به نوع آزمایش بستگی دارد. بعضی از آنها را می توان در مطب یا آزمایشگاه مجاور انجام داد، بنابراین ممکن است همان روز یا روز بعد به نتایج دسترسی داشته باشید. نتیجه سایر آزمایشات امکان دارد روزها یا هفته ها طول بکشد، به خصوص اگر نیاز به ارسال نمونه به یک نوع آزمایشگاه خاص باشد.
قبل از ترک مطب، در مورد زمان مشخص شدن نتیجه از پزشک خود سوال کنید و از کارمندان مطب بخواهید که شما را از نتیجه مطلع کنند. (در صورت عدم درخواست ممکن است با شما تماس نگیرند، به خصوص اگر نتایج در حد طبیعی باشد. بعضی از مطب ها نیز گزینه هایی برای دسترسی به آزمایشگاه از طریق پورتال بیمار دارند)
نتایج من به چه معناست؟
در اینجا چند مورد برای جستجو وجود دارد:
مثبت در برابر منفی. برخی تست های آزمایشگاهی به سوالات بله یا خیر پاسخ می دهند، از جمله اینکه آیا باردار هستید یا انواع خاصی از عفونت دارید. این نتایج معمولاً به صورت “مثبت” یا “منفی” نوشته می شوند. در این حالت، مثبت لزوما به معنای “خوب” و منفی لزوما به معنای “بد” نیست. در عوض:
- مثبت: آزمایشگاه هر آنچه را كه پزشك آزمایش می كرده، یافته است. بنابراین اگر آزمایشی برای استرپتوکوک گلو انجام داده اید، آزمایش مثبت به این معنی است که گلودرد دارید.
- منفی: آزمایشگاه هر آنچه را که پزشک مورد آزمایش قرار داده، پیدا نکرده است. نتیجه منفی برای گلودرد به این معنی است که آزمایشگاه هیچ گونه باکتری استرپتوکوکی در نمونه پیدا نکرده است، بنابراین احتمالاً آن را ندارید.
گاهی اوقات، نتیجه ممکن است “غیر قطعی” باشد. این بدان معنی است که آزمایشگاه بر اساس نمونه شما پاسخ مثبت یا خیر ندارد. ممکن است پزشک دستور تکرار آزمایش را بدهد و یا تست دیگری را توصیه کند.
دامنه های مرجع بسیاری از نتایج آزمایشگاه پاسخ شفافی نمی دهند. در عوض، به عنوان یک عدد نشان داده می شوند – مانند سطح کلسترول.
این اعداد به خودی خود معنی ندارند، بنابراین باید ببینید که چگونه وضعیت شما با یک محدوده سالم به نام “دامنه مرجع” یا “مقدار مرجع” مقایسه می شود. این محدوده را در نتایج آزمایشگاه مشاهده خواهید کرد.
آیا نتایج آزمایشگاه همیشه درست است؟
اگرچه تست ها باید از استانداردهای بسیار بالایی برخوردار باشند، اما امکان اشتباه وجود دارد. به عنوان مثال، ممکن است نتیجه شامل این دو مورد باشد: مثبت کاذب (نتایج نشان می دهد فرد بیماری مورد آزمایش را دارد، در حالی که واقعا سالم است) یا منفی کاذب (نتایج نشان می دهد که شما بیماری ندارید، اما واقعاً مبتلا به بیماری هستید).
بسیاری از عوامل می توانند بر نتایج آزمایش ها تأثیر بگذارند، مانند:
- فعالیت بدنی شدید
- برخی از غذاها (مانند آووکادو ، گردو و شیرین بیان)
- آفتاب سوختگی
- سرماخوردگی یا عفونت
- داشتن رابطه جنسی
- برخی از داروها
وقتی نتایج خود را دریافت کردید، در مورد صحت آن از پزشک خود بپرسید. اگر پزشک در مورد درستی نتایج مطمئن نیست، ممکن است دستور تکرار ازمایش را دهد یا انجام تست دیگری را توصیه کند.
اگر نتایج آزمایش من “نرمال” نباشد، چه اتفاقی می افتد؟
معمولا مشاهده عباراتی مانند “غیر طبیعی” در نتایج آزمایشگاه، نگران کننده است. اما این به معنی غیر عادی بودن همه چیز نیست. به عنوان مثال، اگر نتایج خارج از محدوده مرجع باشد، لزوما به معنای وجود مشکل نیست.
اگر نگران نتیجه خود هستید یا سوالی دارید، با مطب پزشک خود تماس بگیرید. می توانید با یک پرستار صحبت کنید یا برای مشورت با پزشک خود قرار ملاقات بگذارید. او می تواند در فهم صحیح نتایج آزمایش شما را راهنمایی کند.
همیشه یک نسخه از نتایج خود را نگه دارید. این کار در صورت تعویض پزشک، مراجعه به متخصص یا بررسی دوباره می تواند مفید باشد.
در صورت مصرف دارو یا ابتلا به بیماری که می تواند نتایج را تحت تأثیر قرار دهد، به پزشک خود اطلاع دهید. این باید در سوابق شما باشد، اما ذکر آن خالی از لطف نیست.
اگر دستورالعمل ها را دنبال نکردید، صادق باشید. برای برخی آزمایش ها لازم است ناشتا باشید (غذا نخورید)، یا از فعالیت های خاصی بپرهیزید، غذاها یا داروهای خاصی مصرف کنید. اگر کنترل اوضاع را از دست دادید، نگران نباشید – فقط قبل از انجام آزمایش به پزشک اطلاع دهید. برنامه ریزی مجدد مسئله بزرگی نبوده و آزمایشی با نتایج نادرست و غیر قابل اعتماد چیزی جز اتلاف وقت نیست.
اطمینان حاصل کنید که پزشک در صورت امکان همیشه از آزمایشگاه یکسانی برای انجام آزمایشات خود استفاده می کند. مقایسه نتایج آزمایشگاه های مختلف دشوار است زیرا ممکن است روش آن ها متفاوت باشد. به عنوان مثال، امکان دارد دامنه یک آزمایشگاه برای “طبیعی” و “غیر طبیعی” با آزمایشگاه دیگری یکسان نباشد.
درباره نتایج خود از پزشک سوال کنید، مانند:
- چرا به این تست نیاز داشتم؟
- نتیجه این آزمایش دقیقاً به چه معناست؟
- این آزمایش چقدر دقیق است؟
- چه زمانی باید دوباره این آزمایش را انجام دهم؟
- براساس نتایج، آیا به درمان یا سایر آزمایشات نیاز دارم؟





